W 1939r, wraz ze wzrostem napięcia w stosunkach polsko – niemieckich, przystąpiono do działań mających na celu przygotowanie się do ewentualnego konfliktu. Pierwszym krokiem było ogłoszenie 23 marca częściowej mobilizacji Wojska Polskiego. Była to bezpośrednia reakcja Polski na likwidację Czechosłowacji. Jednym z rozważanych wariantów był konflikt ograniczony tylko do Wolnego Miasta Gdańsk. Planowano akcję zbrojną na wypadek, gdyby senat gdański ogłosił przyłączenie Wolnego Miasta Gdańska do Rzeszy, a władze Rzeszy za akceptowały tę decyzję lub gdyby nastąpiło bezpośrednie wkroczenie wojsk lądowych lub marynarki wojennej Niemiec. W takim przypadku planowano użycie specjalnie zmobilizowanego w pierwszej połowie czerwca 1939r. Korpusu Interwencyjnego w składzie:

- dowódca gen. bryg. Stanisław Skwarczyński, szef sztabu - ppłk dypl. Bronisław Szeligowski,
- 13DP dowódca płk dypl. W. Zubosz-Kaliński. Skład: 43 pułk Strzelców Legionu Bajończyków, 44 pułk Strzelców Legii Amerykańskiej, 45 pułk piechoty Strzelców Kresowych, 13 Kresowy pułk artylerii lekkiej, 13 dywizjon  artylerii ciężkiej, 13 bateria artylerii p-lot., 13 baon saperów, kompania telefoniczna, kawaleria dywizyjna, kompania kolarzy, kompania ckm p-lot., służby.
- 27DP dowódca gen. bryg. J. Drapella. Skład: 23 pułk piechoty im. Płk. Leopolda Lisa-Kuli, 24 pułk piechoty, 50 pułk piechoty im. Francesco Nullo, 27 pułk artylerii lekkiej, 27 dywizjon artylerii ciężkiej, 27 bateria artylerii p-lot., 27 baon saperów, 27 kompania telefoniczna, kawaleria dywizyjna, kompania kolarzy, kompania ckm na taczankach, służby.
- jednostki pozadywizyjne: 81 bsap, 121 kompania pontonowo - przeprawowa, l samodzielny batalion czołgów 7TP, dywizjon artylerii.

Korpus liczył ok 38 tys żołnierzy, 148 dział i moździerzy, 54 armaty przeciwpancerne oraz 49 czołgów.

Początkowo Korpus Interwencyjny został skoncentrowany w rejonie Inowrocław - Bydgoszcz. Zgromadzone tu oddziały znajdowały się w pełnej gotowości bojowej do natychmiastowego marszu na północ. W połowie sierpnia zapadła decyzja o przygotowania się do tzw. wielkiej akcji interwencyjnej w Gdańsku.

24 VIII 1939r. Generalny Inspektor (Generalnym Inspektorem był gen. Rydz – Śmigły, który w chwili wybuchu wojny obejmował funkcję Naczelnego Wodza) wydał rozkaz przesunięcie jednostek Korpusu Interwencyjnego na pozycje wyjściowe do natarcia. Transport 27DP został zakończony 27 sierpnia. Poszczególne oddziały dywizji zajęły pozycje: dowództwo, sztab dywizji i kompania karabinów maszynowych - w rejonie Ocypla; 23 pp i l dywizjon 27 pal - w rejonie Osowa; 24 pp i 2 dywizjon 27 pal w rejonie Lubichowa; 50 pp i 3 dywizjon 27 pal - w rejonie Osiecznej; 27 dac i 27 bsap - w rejonie Wdy.

Plan działania korpusu zakładał zdobycie Gdańska szybkim atakiem z rejonów wyjściowych Skarszewy – Starogard. Chcąc zapewnić natychmiastową reakcję w razie naruszenia status quo w Gdańsku uznano, że oddziały rozpoczną działania nawet częścią sił, w miarę ich przetransportowywania.

Główny wysiłek natarcia zamierzano skupić na zachodnim skrzydle korpusu, w pasie działania 27DP. Dywizja miała nacierać po osi: Skarszewy - Kolbudy - Wrzeszcz. Wsparcia dywizji miał udzielić l batalion czołgów 7TP. Czołgów planowano użyć w zależności od rozwijającej się sytuacji.

13DP miała atakować po osi: Godziszewo - Straszyn - Łostowice - Suchanino. Jeden pułk tej dywizji miał stanowić odwód korpusu.

44 pp z 13DP z kompanią kolarzy, 2 pułkiem szwoleżerów, trzema kolumnami samochodów i l dywizjonem 13 pal pod dowództwem dowódcy piechoty dywizyjnej 13DP miał się posuwać wzdłuż Wisły z zadaniem uniemożliwienia przeciwnikowi jakiegokolwiek działania od wschodu oraz zniszczenia wszelkich jego środków przeprawowych. Szybkość działania tego zgrupowania miała mieć decydujące znaczenie dla odizolowania sił niemieckich w Gdańsku i zamknięcia dopływu nowych oddziałów. Działanie tego zgrupowanie miało duże znaczenie dla powodzenia działań korpusu.

Ubezpieczenie od zachodu działań przeciwko Wolnemu Miastu Gdańsk miały zapewnić oddziały Armii „Pomorze". Były to bataliony Obrony Narodowej „Kartuzy" i „Kościerzyna".

Do rzeki Raduni nie spodziewano się większego oporu ze strony oddziałów niemieckich. Przejścia przez rzekę planowano uchwycić wypadami wysuniętych oddziałów. W razie niepowodzenia planowano, po zdobyciu rejonu Prędzieszyn – Straszyn, otwarcie upustów elektrowni w Prędzieszynem i Bielkowie lub wysadzie tamy, powodując obniżenie poziomu w jeziorach kolbudzkim i straszyńskim. Umożliwiło by to oddziałom 27DP przeprowadzenia natarcia po dnie osuszonych jezior. Stanowiska artylerii miały znajdować się prawdopodobnie w rejonie Ostróżki – Lisewiec – Rekcin. Po sforsowaniu Raduni przewidywano natarcie na Suchanino - Wrzeszcz. Podstawę wyjściową do tego natarcia ustalono na linii na południe od drogi: Żukowo - Ujeścisko – Siedlce (obecna ulica Kartuska). Posuwanie się wielkich jednostek zamierzano wspierać kolejno całością artylerii. Czołgi miały zająć stanowiska w lesie bąkowskim i być użyte w zależności od rozwoju sytuacji do wsparcia natarcia.

27DP po zdobyciu Brętowa miała nacierać na Wrzeszcz oraz być w gotowości do odparcia ewentualnego kontrnatarcia z Sopotu. W zależności od sytuacji, zamierzano kontynuować lub nie natarcie na sam Gdańsk.

Przypuszczalnie działania Korpusu Interwencyjnego miały być zsynchronizowane z przygotowywaną obroną Poczty Polskiej w Gdańsku. Oprócz przygotowanej obrony Poczty Polskiej, działała Polska Organizacja Wojskowa, w której ramach utworzono pięć kompanii. Ich zadaniem była - w razie dokonania niemieckiego puczu - obrona Generalnego Komisariatu RP, Inspektoratu Ceł, Gdańskiego Oddziału Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych i innych prestiżowych instytucji do czasu wkroczenia do Gdańska oddziałów polskich.

Opracowano dwa warianty natychmiastowego wycofania się z rejonu Gdańska, w sytuacji gdyby konflikt lokalny przybrał formy konfliktu wojennego między Polską a Rzeszą Niemiecką. Pierwszy wariant zakładał możliwość zagrożenia ze strony oddziałów niemieckich z Niemiec z rejonu na północ od Borów Tucholskich. Dowódca Korpusu Interwencyjnego sądził, że mając dobre ubezpieczenie z zachodu, zdoła wycofać swoje jednostki do rejonu Skarszewy - Starogard, a następnie dalej na południe, osłaniając się z kierunku Kościerzyny na liniach: szosa Kościerzyna - Zblewo i Kościerzyna – Skarszewy.

Drugi wariant wycofania przewidywał wejście korpusu do bitwy przeciw niemieckiemu natarciu z lasów tucholskich przez: Chojnice - Tuchola lub Tuchola - Koronowo, zależnie od zaistniałej się sytuacji.

Pod koniec sierpnia zdano sobie sprawę, że Niemcy nie ograniczą się do lokalnego konfliktu o Wolne Miasto Gdańsk. O 850 rano 31 sierpnia dowództwo Armii „Pomorze" otrzymało rozkaz rozwiązania Korpusu Interwencyjnego. 27DP została przydzielona Armii „Pomorze"jako odwód a 13DP i batalion czołgów 7TP do Armii „Prusy".

27DP w dniach 1 – 3 września poniosła duże straty w walkach w Borach Tucholskich. W czasie Bitwy nad Bzura osłaniała Armie Poznań i Pomorze w rejonie Płocka.

13DP w dniach 6 – 7 września stoczyła, pod Tomaszowem Mazowieckim, zacięte walki z niemiecką 1DPan i 4DPanc. ponosząc duże straty. Po przebiciu się na wschodni brzeg Wisły, oddziały dywizji brały czynny udział w walkach na Lubelszczyźnie.

1 batalion czołgów 7TP w dniach 4 – 5 września walczył z niemieckimi dywizjami pancernymi XVIKPanc w rejonie Piotrkowa Trybunalskiego. Następnie, razem z 13DP, przebił się na wschodni brzeg Wisły. Walki zakończył udziałem w pierwszej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim w składzie Warszawskiej Brygady Kawalerii Pancerno motorowej.

Autor: Marek A. (wszystkie prawa zastrzeżone)

W lesie, na drodze Lisewiec - Warcz, znajduje się stary, opuszczony cmentarz. Skryty pod drzewami, zawiera swoje tajemnice. Z dat pozostałych nagrobków wynika, że pochowano tam osoby przed drugą wojną światową. Co ciekawe, dalej okoliczni mieszkańcy dbają jak mogą - na nielicznych nagrobkach można zauważyć znicze. Poniżej klika zdjęć z tego miejsca wiecznego pochówku. A może ktoś więcej wie i może przybliżyć historię tego miejsca?

W Kolbudach w roku 1928, było około 500 mieszkańców. Miejscowość wchodziła w skład Wolnego Miasta Gdańsk i nazywała się Ober Kahlbude.

Swoją praktykę prowadziło dwóch lekarzy: Schulz i Semrau. Był także jeden weterynarz: Linder. Działały także młyny i tartaki, a takżę cieśla (Mielke), handel bydłem (Fredrich V.), rzeźnik (Diedrich) i siodlarz (Stiege). Eksploatacją piasku i żwiru zajmował się Rabowski. Zajazdy prowadzili Grabowski i Neubauer.

Źródło: Księga Adresowa Polski ( wraz z w. m. Gdańskiem ) dla handlu, rzemiosł i rolnictwa

Plebania pręgowska na kartach historii po raz pierwszy pojawia się w 1583 r. Musiała ona jednak powstać dużo wcześniej, ponieważ kościół istniał już na początku XIII w.

Głównymi mieszkańcami domu byli wikariusze. Proboszczowie pręgowscy byli rzadkimi gośćmi w swojej własności, niektórzy nawet nigdy tu nie byli.

Najprawdopodobniej z problemów finansowych parafii lub braku zainteresowania ze strony proboszczów w XVII budynek plebanii mocno podpadł. Ówcześni proboszczowie, którzy równocześnie pełnili wysokie stanowiska oficjałów, nie przywiązywali uwagi do wyglądu ich wiejskiej parafii, co dodatkowo wpływało negatywnie na jej stan. Konieczny remont plebani przeprowadzono dopiero w pierwszej poł. XVIII w.

Dokładny opis wyglądu plebanii pochodzi z wizytacji z roku 1782. Zawiera ona najwięcej informacji o plebani. Wizytacja ta określa plebanię jako „nową" co oznacza, że w poł. XVIII w. wybudowano następną lub, co raczej mniej prawdopodobne, wyremontowano starą. Wiadomo również, że plebania była połączony z zakrystią. Konstrukcja ścian oparta była na wykorzystaniu gliny i smoły, z zewnątrz obitych tarcicą (deskami). Z sieni wchodziło się do kuchni, izby czeladnej i do dwóch izb.

Obecna plebania pochodzi z I poł. XIX wieku. Zwrócona jest frontem na południowy - zachód. Ściany wykonane zostały z cegły, fundamenty zaś z kamieni polnych. Całość jest otynkowana i podpiwniczona. Zbudowano ją na planie prostokąta. Jest to budynek parterowy z mieszkalnym poddaszem. Dach naczółkowy, pokryty dachówką. Od północnego-wschodu znajduje się dobudówka.

W drugiej poł. XVIII w. obok plebani znajdował się ogród. Został on zapewne założony równocześnie z wybudowaniem domu.

Wizytacja z roku 1782 jako jedyna wymienia mieszkanie organisty. W opisie brak jednak umiejscowienia go na planie wsi. Możemy jednak przypuszczać, że znajdował się on w okolicy kościoła. W środku budynku znajdowała się izba, izdebka i komórka. Do ogrzewania pomieszczeń służył jeden piec, wykonany z cegły.

Kostnica w Pręgowie powstała najpóźniej w I poł. XVI w., gdyż w roku 1583 była już w trakcie remontu. Znajdowała się ona po zachodniej stronie kościoła. Była budynkiem wolnostojącym. Brak jest danych o jej dokładnej lokalizacji.

Obecna kostnica jest budynkiem współczesnym. Być może znajduje się ona na miejscu poprzedniej, umiejscowiona jest bowiem po tej samej stronie kościoła.

W ramach uposażenia kościół w Pręgowie posiadał folwark Popówka, młyn oraz karczmę. Ich opisy, jak i innych zabudowań, są bardzo ubogie.

Młyn i karczma był oddane w dzierżawę. Z posiadanych informacji wiadomo, że młyn w 1701 r. był w stanie ruiny. Dla odbudowanego w 1868 r. zabrakło wody, wskutek położonego wodociągu Pręgowo-Gdańsk. O karczmie wiadomo tylko, że posiadała wystawę na dwóch słupach.

Na przestrzeni wieków zabudowania te przeszły z pewnością kilka remontów i modernizacji. Ich dzieje są jednak nie do odtworzenia z braku informacji. Możemy założyć jedynie, że początkowo zbudowane były podobnie jak kościół. Budynki musiały zatem posiadać fundament kamienny. Ściany oraz dach wykonane zostały z drewna.

Folwark Popówka położony był z dala od wsi. Możliwa jest jego dokładna lokalizacja, ponieważ ślady po nim przetrwały do dziś. Zbudowany został pod koniec XVI w. W skład zabudowy pod koniec XVIII w. wchodził dom, stodoła, szopa oraz chałupa. Część ziemi folwarcznej oddana była w dzierżawę. Pod koniec XVIII w. Popówka straciła na znaczeniu.

Autor: Lucyna Z. wszelkie prawa zastrzeżone, w celu skorzystania z materiałów wymagany kontakt z Autorką

Pręgowo swoją historią sięga co najmniej do początku XIV w. Jest to jedna z najstarszych parafii na Pomorzu. Powstała najprawdopodobniej już w XIII w., ale pierwsze informacje źródłowe pochodzą dopiero z początku XIV w. Administracyjnie, parafia w Pręgowie, wchodziła w skład archidiakonatu pomorskiego, będącego częścią diecezji włocławskiej.

Zachowało się bardzo mało informacji o początkowych latach istnienia kościoła. O dalszych jego losach najwięcej można dowiedzieć się z akt wizytacji kościelnych w diecezji włocławskiej przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie.

Nie zachował się żaden akt fundacyjny kościoła ani żaden inny dokument pozwalający na podanie dokładnej daty powstania kościoła. Pierwszym znanym źródłem potwierdzającym istnienie kościoła jest rejestr dziesięciny papieskiej z lat 1325-1327. Został w nim wymieniony Iacobus de Prangow[1]. Kolejnym poświadczeniem, znanym niestety tylko z odpisów, jest to akt rozgraniczenia ziemi między Czapielskiem a Bielkowem z roku 1323. Akt ten wymienia wieś z kościołem uposażonym w ziemię[2]. Na podstawie tych informacji można przyjąć, że w 1325r. istniał już kościół, natomiast czas jego powstania jest wcześniejszy.

Różni badacze tego okresu starają się określić przybliżony czas jego erekcji. Do najbardziej śmiałych należy pogląd Stanisława Librowskiego określający założenie parafii na wiek XII. Jest to jednak termin bardzo mało prawdopodobny (biorą pod uwagę zaawansowanie chrystianizacji na Pomorzu).

Kolbudy, będąc przed wojna częścią Wolnego Miasta Gdańska, nie znalazły się w strefie bezpośrednich walk. Stanowiły jednak zaplecze dla niemieckich oddziałów atakujących Polskę. Latem 1939r granica WM Gdańsk z Polską została obsadzona przez nowo utworzone Wzmocnienie Służby Nadzoru Granicznego (Verstärkter Grenzaufsichtsdienst ? w skrócie VGAD), które powstały w oparciu o struktury gdańskiej SA. Granicę podzielono na cztery odcinki: odcinek I od wybrzeża do rejonu rzek Raduni i Kłodawy, odcinek II: rejon Przywidza, odcinek III: rejon Pszczółek i odcinek IV od Piekła do Lisewa, naprzeciw Tczewa. W chwili wybuchu wojny oddziały VGAD przystąpiły do atakowania polskich posterunków granicznych oraz wysyłania patroli w głąb terytorium Polski. Do jednego ze starć doszło w rejonie Łapina. Niemcom nie udało się zaskoczyć obrońców polskiego posterunku celnego, ponoszą pierwsze straty, ginie SA-Rottenführer [kpr] Richard Hausendorf.

Kolbudy (kaszb. Kôlbùdë) – duża wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Kolbudy (do końca 2001 pod nazwą gmina Kolbudy Górne) nad Radunią przy drodze wojewódzkiej nr 221 i na trasie linii kolejowej Pruszcz Gdański-Żukowo (obecnie zawieszonej). Kolbudy są siedzibą gminy i placówką Ochotniczej Straży Pożarnej. Obszar sołectwa obejmuje również miejscowość Podwidlino (kaszb. Pòdwidlëno, niem. Podfidlin). Transport publiczny jest obsługiwany przez komunikację miejską Gdańska i przez PKS. Prowadzi tędy POL Szlak zielony.svg Szlak Skarszewski – zielony znakowany szlak turystyczny.

Dawniej (do 20 grudnia 1998 [2]) miejscowość była administracyjnie podzielona na dwie części Kolbudy Dolne (niem. Unter Kahlbude) i Kolbudy Górne (niem. Ober Kahlbude). Według danych Ramułta (1899) Kolbudy Górne wraz z Poldwidlinem, liczyły ogółem 405 mieszkańców, z tego było: 168 katolików Kaszubów, 6 ewangelików Kaszubów, 16 katolików Niemców oraz 215 ewangelików Niemców.

Na podstawie: pl.wikipedia.org

W 1982 r. w przestrzeni terytorialnej należącej do parafii w Pręgowie została erygowana parafia pw. św. Floriana w Kolbudach. W 2006 r. stała się ona siedzibą nowoutworzonego dekanatu w Kolbudach.

Dnia 29 września 2007 r. odbyła się uroczystość Jubileuszu 25-lecia parafii i konsekracji świątyni. Uroczystości przewodniczył Arcybiskup Metropolita Gdański Tadeusz Gocłowski. Jubileusz poprzedziły misje święte prowadzone przez ks. Emiliana Siegla, pallotyna z Warszawy.

Strona parafii: www.parafia.kolbudy.com